Familiegegevens en opleiding
Jan Brongers werd geboren te Wildervank 12 november 1841 als zoon van schipper Bronger Luitjens Brongers en Sophie Leewes
Hij trouwde te Veendam op 20 april 1865 als zeeman met Sieka Bakker, geboren te Veendam 21 oktober 1841 als dochter van de schipper Pieter Jans Bakker en Gerritje Jacobs Wilkens. Sieka overleed op 09 november 1920 te Emmen, 79 jaar
Jan Brongers overleed te Sleen op 20 juni 1903, 61 jaar, zonder beroep.
In 9 BS-akten van kinderen in de periode 1866-1895 wordt vader Jan Brongers vermeld als “schipper”. In 1893 staat als beroep “zeeman” en in 1899 en 1902 “zonder beroep.
Lidmaatschap zeemanscollege(s)
Jan B.Brongers was effectief lid van het zeemanscollege “De Harmonie” te Wildervank met het vlagnummer 74 in de periode 1879 t/m 1892.
De schepen van de kapitein
Bouma025 vermeldt J.B.Brongers als gezagvoerder gedurende:
-
1866 t/m 1881 van de 2-mastschoener “Zwaluw”, gebouwd in 1865 te Muntendam, 123 ton o.m., varend voor C. ten Horn te Veendam;
-
1881 t/m 1896 van de schoenerbrik “Eva”, gebouwd in 1873 te Maitland, Nova Scotia, 255 ton o.m., varend voor K.& J.Wilkens te Veendam.
Monsterrollen op site van het Noordelijk Scheepvaart Museum te Groningen vermelden Jan Brongers Brongers op:
11 februari 1852, tjalk “Goede Verwagting”, schipper Jan Jans Kremer, geen leeftijd en woonplaats verrmeld. Voorts stuurman en de kok Jan Bronger, geen leeftijd en woonplaats vermeld.
04 februari 1854, galjoot “Sophia”, schipper Bronger L.Brongers, geen leeftijd en woonplaats vermeld. Voorts stuurman, kok, matroos, lichtmatroos en een kajuitwachter Jan Brongers, geen leeftijd en woonplaats vermeld.
02 februari 1856, galjoot “Sophia”, schipper Bronger L.Brongers, geen leeftijd en woonplaats vermeld. Voorts stuurman, kok, matroos, lichtmatroos en een kajuitwachter Jan Brongers, geen leeftijd en woonplaats vermeld.
31 januari 1857, galjoot “Sophia”, schipper schipper Bronger L.Brongers, 46 jaar uit Wildervank. Voorts stuurman, kok, matroos, lichtmatroos Jan Brongers, 15 jaar uit Wildervank en een kajuitwachter.
14 juni 1860, schoener “Confiance”, schipper Luitje Brongers, 25 jaar uit Wildervank. Voorts stuurman, kok, matroos Jan Brongers, 18 jaar uit Wildervank, lichtmatroos en een kajuitwachter.
10 februari 1862, galjoot “Hoop”, schipper Okke Willems Pronk, 57 jaar uit Wildervank. Voorts stuurman Jan Brongers, 21 jaar uit Wildervank, kok, matroos en een lichtmatroos.
27 januari 1872, schoener “Zwaluw”, schipper Jan B.Brongers, 30 jaar uit Veendam. Voorts stuurman, kok, matroos, lichtmatroos en een kajuitwachter.
23 februari 1874, schoener “Zwaluw”, schipper Jan B.Brongers, 32 jaar uit Veendaa. Voorts een stuurman en een kok.
17 januari 1876, schoener “Zwaluw”, schipper Jan B.Brongers, 34 jaar uit Veendam. Voorts stuurman, kok, matroos en een lichtmatroos.
02 februari 1878, scchoener “Zwaluw”, schipper Jan B.Brongers, 36 jaar uit Veendam. Voorts een stuurman en een kok
26 februari 1880, schoener “Zwaluw”, schipper Jan B.Brongers, 38 jaar uit Veendam. Voorts stuurman, kok en een lichtmatroos.
24 januari 1881, schoenerbrik “Eva”, schipper Jan B.Brongers, 39 jaar uit Veendam. Voorts stuurman, kok en een matroos.
27 juni 1882, schoenerbrik “Eva”, schipper Jan Brongers, 40 jaar uit Veendam. Voorts een stuurman en een kok.
In de 13 monsterrollen op het overzicht van het Noordelijk Scheepvaart Museum te Groningen wordt gesproken van Jan en Jan B. Brongers
Het overzicht luidt:
1852 kok op de tjalk “Goede Verwachting” onder Jan Jans Kremer geen leeftijd
1854-1856 kajuitwachter op de galjoot “Sophia” onder Bronger L. Brongerrs idem
1857 lichtmatroos op de galjoot “Sophia” onder Bronger L.Brongers 15 jaar
1860 matroos op de schoener “Confiance” onder Luitje Brongers 18 jaar
1862 stuurman op de galjoot “Hoop” onder Okke Willems Pronk 21 jaar
1872-1880 schipper op de schoener “Zwaluw” 30-38 jaar
1881-1882 schipper op de schoenerbrik “Eva” 39-40 jaar.
Overige bijzonderheden
De “Zwaluw” werd in 1881 naar Duitsland verkocht en herdoopt als “Bilda”. Het passeerde 5 verschillende eigenaren. Volgens een bericht in een Noorse krant uit april 1908 werd het schip in Kopervik afgekeurd.(Marhisdata).
In en om het Oude Veenlust” door M.Steenhuisen.. Uitgave zonder jaartal bij N.V. de Noord-Ooster te Wildervank. 143 pp. Aanwezig in het Veenkoloniaal Museum te Veendam.
p.95: “Jan Brongers was in 1880 met een lading dwarsliggers van Libau onderweg naar Rouaan. Zij sterke Amerikaanse schoener, de”Eva” had al drie dagen tegen een krachtige Z.W.storm liggen boksen, toen kapt. Brongers aan lij branding ontwaarde. Het bleek een tjalk te zijn in zinkende toestand, noodvlag, (een knoop er in) in top. Brongers laat meteen de boot klaarmaken en zo dicht het weer het toelaat, aan lij genaderd, komt de boot goed tewater. De vier man erin hebben zwaar werk om het op te halen. Aan boord van de tjalk, “Zeelust”van Veendam blijken zich vier man te bevinden. Na langdurige pogingen en veel inspanning gelukt het met goed zeemanschap de dekknecht, twee halfwassen en de schipper in de boot te krijgen. Met de kop op zee naar lij afzakkend, waar de “Eva” het gaande hield, was het nog een harde dobber alle man weer aan boord te krijgen, maar het opzetten van de boot ging met zo vele handen vlot. Een lofwaardig getuigschrift en een kostbare verrekijker waren de erkenning voor de reddingshulp en het betoonde zeemanschap. De tjalk wer nog een paar uur lang waargenomen als een blinde klip, maar was toen eenklaps weg.”
Handelsblad(?) 28 oktober 1875:
“Maassluis 26 Oct. Kapt.Brongers, voerende het Nederlandsche schip ZWALUW, boord hebbende de equipage van het N.Duitsche schip MARGARETHA, alhier binnengekomen, rapporteert, 21 Oct. ‘s morgens op 54o35’ Nbr. en 5o12’ O.L. storm Z.Z.O. zee geweldig hoog. N.Duitsch kofschip Margaretha, Kapt. Ohlen, van Gusteminde met noodvlag in top bemerkende, hebben wij dadelijk ons schip daarheen gewend. Wij vernamen van de kapitein dat zijn schip in zinkende staat was. De verschrikkelijke hooge zee liet niet toe om de boot uit te zetten en daar de bemanning van voornoemd kofschip reeds afgemat was en elke vertraging de toestand verergerde, besloten wij van ons schip een reddingsboot te laten drijven, die na herhaalde pogingen door de bemanning der Margaretha werd opgevischt. Eerst werd nu de matroos daaraan bevestigd en kwam behouden bij ons aan boord toen de stuurman en daarna de kapitein. Alle drie, de gehele bemanning uitmakende, kwamen bewusteloos aan boord, doch herstelden, spoedig door verwarming”038.
Het Veenkoloniaal Museum te Veendam bezit een portret van de “Zwaluw”, 1865, 123 ton, onder kapitein J.R.Brongers te Veendam varend voor rederij Carl ten Horn te Veendam. Het schip droeg de collegevlag nr. 20 van Veendam. en passeerde het eiland Capri op reis van Hamburg naar Napels op 5 juni 1871.
Zie ook Internet: www.veenkoloniaalmuseum.nl/journalen.html
Familiegegevens en opleiding
Cornelis Baas werd geboren te Delfzijl als zoon van de stoombootkapitein Jacob Baas en Jannetje Hoogenhoek.
Hij trouwde op 23 december 1896 te Delfzijl met Cornelia Leeuw, geboren 22 augustus 1873 te Delfzijl als dochter van de scheepskapitein Hemmo Leeuw en Eppien Harkema. Zij overleed op 16 januari 1947 te Haarlem, 73 jaar.
Cornelis wordt in huwelijksakten uit 1921 en 1823 van dochters Eppiena Baas en Jannetje Baas aangeduid als “walkapitein”.
Een overlijdensakte is niet gevonden.
Lidmaatschap van zeemanscollege’s
C.Baas was lid van het zeemanscollege “De Vereeniging” uit Delfzijl met vlagnummer 68 in de periode 1896 t/m 1914.
Opmerkingen in verband met Zeemanscolleges
Geen
De schepen van de kapitein
Bouma025 vermeldt C.Baas als gezagvoerder gedurende:
* 1896 t/m 1897 van de brik “Victoria”, gebouwd in 1866 te Greifswald, 272 ton o.m., rederij niet vermeld. Het schip is ter rede van Nerva in stormweer gezonken;
* 1897 t/m 1898 van de sch.brik “Eva”, gebouwd in 1873 te Maitland, Nova Scotia, 255 ton o.m., varend voor K.& J.Wilkens te Veendam. Op reis van Kroonstad naar Emden bij Libau gezonken.
Voorts was hij stuurman resp gezagvoerder gedurende:
* 1899 t/m 1901 van de brik “Gustava”, gebouwd in 1860 op de werf van W.Lubke te Wolgast, 219 ton, varend voor A. van Dijk te Delfzijl. (Zie hierna)
Monsterrollen uit het Gemeentearchief van Delfzijl
Monsterrol 1892-17, 16 maart 1892, brik “Victoria”, kapitein Johannes Goëken, 51 jaar, uit Delfzijl. Voorts stuurman Cornelis Baas, 23 jaar uit Delfzijl, kok, 2 matrozeen, 2 lichtmatrozen, dekjongen en een kajuitwachter;
Monsterrol 1893-21, 17 maart 1893, brik Victoria”, kapitein Johannes Goëken, 52 jaar, uit Delfzijl. Voorts stuurman Cornelis Baas, 24 jaar uit Delfzijl, kok 2 matrozen, 2 lichtmatrozen, en een dekjongen;
Monsterrol 1894-31, 21 maart 1894, brik “Victoria”, kapitein. Johannes Goëken, 53 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Cornelis Baas, 25 jaar uit Delfzijl, kok, 2 matrozen, 2 lichtmatrozen, 2 dekjongens;
Monsterrol 1895-40, 09 april 1895, brik “Victoria”, kapitein Cornelis Baas, 26 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Abraham Mulder, 43 uit Muntendam, kok, 2 matrozen, 2 lichtmatrozen, dekjongen en een kajuitwachter;
Monsterrol 1896-39, 26 maart 1896, brik “Victoria”, kapitein Cornelis Baas, 27 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Derk Brouwer, 30 jaar uit Delfzijl, 2 matrozen, 3 lichtmatrozen, kok en dekjongen;
Monsterrol 1896-39, 07 september 1896, brik “Victoria”, kapitein Cornelis Baas, 27 jaar uit Delfzijl. Voorts een lichtmatroos en een matroos;
Monsterrol 1897-11, 13 maart 1897, brik “Victoria”, kapitein Cornelis Baas, 28 jaar uit Delfzijl. Voorts de kapiteinsvrouw Cornelia Leeuw, 23 jaar uit Delfzijl, stuurman Derk Brouwer, 31 jaar uit Delfzijl, kok 2 matrozen, 2 lichtmatrozen en een dekjongen;
Monsterrol 1898-81, 24 september 1898, schoener “Eva”, kapitein. Cornelis Baas, 29 jaar uit Delfzijl. Voorts 1ste stuurman Oene Jobben, 36 jaar uit Terschelling, 2de stuurman Jan Marinus Vooren, 21 jaren uit Katwijk, kok, 2 matrozen en een lichtmatroos;
Monsterrol 1899-26, 20 maart 1899, brik “Gustava”, kapitein Cornelis Borst, 55 jaar uit Farmsum. Voorts de stuurman Cornelis Baas, 30 jaar uit Delfzijl, kok, 2 matrozen en 2 lichtmatrozen;
Monsterrol 1901-36, 13 mei 1901, brik “Gustava”, kapitein C.Baas, 32 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman H.Oosterhuis, 59 jaar uit Delfzijl, kok, 2 matrozen en 2 lichtmatrozen;
Monsterrol 1901-55, 31 juli 1901, brik “Gustava”, kapitein C.Baas, 32 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman H.L.Oosterhuis, 59 jaar uit Delfzijl, kok 2 matrozen en 2 lichtmatrozen;
Monsterrol 1904-32e, 27 mei 1904, schoener “Eva, kapitein Cornelis Baas, leeftijd niet vermeld uit Delfzijl. Geen andere personen vermeld.
Samenvatting van de monsterrollen
Cornelis werd in de monsterrollen ook aangeduid met de initiaal C.
Er zijn in totaal 12 monsterrollen met de naam van Cornelis Baas op de website van het Noordelijk Scheepvaartmuseum Groningen. Alle rollen zijn afkomstig uit het Gemeenterarchief van Delfzijl.
De monsterrollen zijn gedateerd van 1892 t/m 1904 met als leeftijden 23 t/m 35 jaar. Zijn zeemanscarriére heeft dus minstens 12 jaar geduurd.
Als woonplaats is op alle rollen Delfzijl vermeld.
Het overzicht van de rollen luidt:
1892-1894 stuurman op de brik “Victoria”, kapt. Johannes Goëken 23-25 jaar
1895-1897 kapitein op de brik “Victoria” 26-28 jaar
1898 kapitein op de schoener “Eva” 29 jaar
1899 stuurman op de brik “Gustava”, kapt. Cornelis Borst 30 jaar
1901 kapitein op de brik “Gustava” 32 jaar
1904 kapitein op de schoener “Eva” 35 jaar
Overige bijzonderheden
Derk Baas monsterde op zowel 25 maart 1896 als 13 maart 1897 te Delfzijl als matroos resp. stuurman aan voor reizen naar Engeland resp. Rusland. Van de tweede reis doet hij uitgebreid verslag in zijn “Herinneringen”. Het schip had als bestemming Kroonstad om een lading hout te halen. Op de terugreis kwam men reeds in de Finse Golf in hevig noodweer terecht. Men probeerde te ankeren, maar tevergeefs. Het schip dreef af tot in de baai beoosten Narva aan de Letse kust. De kapitein (i.c. C.Baas) besloot tenslotte “ons tuig overboord te kappen en dan de voorstagen en leiders der zeilen er aan te laten zitten, want dan lag het geheele tuig, 2 masten met stengen en 8 raas voor het schip op de bodem te rammen en dan ons ander anker er bij uitwerpen, in de hoop dat het schip hier voor leggen wou”. Het karwei werd uitgevoerd door de kapitein Baas, matroos Schouten en de stuurman Brouwer, want de overige matrozen waren te bang en onervaren om een hand uit te steken. Gelukkig kwam op tijd een Deense stoomboot langs die de bemanning overnam en naar Nerva bracht. Inmiddels was het anker van de “Victoria” gebroken, het schip op het strand gedreven en vergaan.
De Bijlagen bij de “Herinneringen” van Derk Brouwer bevat een fotokopie van een getuigschrift voor Brouwer met de ondertekening van C.Baas, gedateerd 07 februari 1898048.
NRC 19‘november 1895114
Cuxhaven, 16 november. De Nederlandse bark VICTORIA, kapt. Baas, van Hernösand naar Delfzijl, is wegens stormweder hier in de haven gekomen.
NRC 21 november 1897114
Nerva (opm: Narva), 20 november. De Nederlandse brik VICTORIA, kapitein Baas, van Kroonstad (opm: Kronsjtadt) met een lading planken voor Delfzijl, werd halfvol water, beide masten gebroken en verlies van ankers en kettingen, hier ter rede gesleept. De bemanning is nog aan boord.
Provinciale Groninger Courant 25 november 1897114
Delfzijl, 23 november. Volgens zondag 21 dezer bij de boekhouder, de heer J. Baas alhier, ontvangen telegrafisch bericht uit Hungerburg (opm: Narva Koesuu, Rusland) was het brikschip VICTORIA, gevoerd door kapt. C. Baas, op de reis van Kroonstad (opm: Kronjstadt) verloren. De equipage is gered door het Deense stoomschip FROEDE, kapt. Wrester, en ligt reeds op de rede van Nerva (opm: Narva). Volgens nader telegram is het schip geheel wrak
Provinciale Groninger Courant 22 december 1897114
Nerva, 13 december. De lading van het te Waiware gestrande Nederlandse schip VICTORIA wordt gelost.
NRC 07 februari 1901114
Delfzijl, 5 februari. Het onlangs verkochte barkschip BOUGINA zal voortaan worden bevaren door kapt. C. Borst Dzn, thans gezagvoerder op de GUSTAVA, terwijl K. Baas, stuurman op de GUSTAVA, daarop is aangesteld als kapitein.
Provinciale Groninger Courant 21 augustus 1901114
Delfzijl, 21 augustus. Volgens gisteravond ontvangen bericht is het alhier thuisbehorende schip GUSTAVA, kapt. C. Baas, in goede welstand te Oxelösund aangekomen. Het moet in het district hout laden voor Delfzijl.
Provinciale Groninger Courant 16 november 1901114
Delfzijl, 14 november. De Nederlandse brik GUSTAVA, kapitein C. Baas, van Himango (opm: waarschijnlijk Himanko, Finland) naar Delfzijl, thans te Cuxhaven liggende, zal door de Duitse sleepboot ALLEGRO naar hier worden gesleept.
Provinciale Groninger Courant 18 november 1901114
Delfzijl, 15 november. De Nederlandse brik GUSTAVA, kapitein C. Baas, van Himango (opm: waarschijnlijk Himanko, Finland) naar Delfzijl, liep wegens slecht weder de Wezer binnen en is later met een kustvaartuig in aanvaring geweest, waardoor het enige geringe schade leed en de kluiverboom werd gebroken. Het schip wordt naar Bremen gesleept.
