Familiegegevens en opleiding

Hendrik Wegman werd geboren te Amsterdam op 06 april 1818.

Hij was getrouwd met Maria Boven, geboren te Schagen op 01 mei 1819 en overleden 18 augustus 1892. ^{003 en 118}

Hendrik overleed in 1875. Bij zijn overlijden is Driebergen als woonplaats vermeld.¹¹⁸

 

Lidmaatschap zeemanscollege(s)

H.Wegman werd met vlagnummer 864 per 03 februari 1852 ingeschreven als effectief lid van het Amsterdamse zeemanscollege Zeemanshoop op voordracht van kapitein A.P.Sandbergh J^r. Als zijn schip is vermeld de “Capella”⁰⁰².

In de notulen van de Algemene Vergaderingen van het Amsterdamse zeemanscollege Zeemanshoop dd 27 januari/03 februari 1852 werd als effectief lid voorgedragen/benoemd Hendrik Wegman, oud 34 jaar, voerend de bark “Capella”, gebouwd voor rekening van van Eeghen & C^o, op voordracht van kapitein A.P.Sandberg J^r.⁰²³.

 

H.Wegman was èffectief lid van Zeemanshoop in de periode 1852 t/m 1875 met de vlagnummers 864 (1852 t/m 1854) en 470 (1854 t/m 1875).

Hij werd deelnemer in het Weldadig Zeemansfonds per 23 maart 1858 ⁰²³.

 

Opmerkingen in verband met lidmaatschap Zeemanscollege(s)

In de notulen van de Bestuursvergadering van Zeemanshoop dd 03 mei 1866 vraagt kapitein H.Wegman om een uitkering. Op 29 mei 1866 vraagt het Bestuur “of hij nu ook aan eene ziekte lijdende is.” Op 26 juli 1866 staat dat hij een bewijs heeft overgelegd en op grond daarvan besluit het Bestuur hem met ingang van 31 mei 1866 een uitkering toe te kennen voorlopig tot 01 mei 1867.⁰⁴²

In de notulen van de Bestuursvergadering van Zeemanshoop dd 25 maart 1875 vraagt de wed. H.Wegman geb Boven om de reglementaire uitkering welke haar in de vergadering dd 29 april 1875 wordt toegekend ingaande 01 februari 1875.⁰⁴².

 

In de notulen van de Algemene Vergadering dd 05 juni 1866 staat een verzoek door van Eeghen & C^o om aan kapitein H.Wegman een uitkering toe te kennen. Het bestuur vraagt om nadere bewijzen van zijn ziekte.In de notulen dd 17 juli 1866 staat “dat het verlangde Certificaat … zal (later) worden overgelegen.”. Op 31 juli 1866 wordt gemeld dat het certificaat is ontvangen en dat hij per 01 mei 1866 een onderstand krijg voorlopig tot 01 mei 1867⁰²³.

In de notulen van de Algemene Vergadering van Zeemanshoop dd 04 mei 1875 staat vermeld dat een uitkering 1^e klasse wordt toegekend aan de wed. H.Wegman. Er is geen ingangsdatum genoemd. ⁰²³.

 

De schepen van de kapitein

lidmaatschap van het College Zeemanshoop te Amsterdam⁰⁰¹

vlagnummer                 jaren          type                 scheepsnaam              naam reder/boekhouder

     864                        1852-1853    bark                Capella                        van Eeghen & C^o te Amsterdam

     470                           1854          bark                Capella                        idem

                                     1855-1863    fregat              Electra                         idem

                                     1864-1874    geen vermelding van schip en boekhouder

                                        1874          vermelding "overleden"

 

Vertrek en terugkomst van schepen in Amsterdam⁰⁹³

Naam kapitein           Naam schip            Vertrek                                                                   Terugkomst

H.Wegman                 Electra                    12 april 1860                                                         17 februari 1861

                                     Electra                    29 juli 1861                                                           21 mei 1862

                                     Electra                    14 augustus 1862                                                 27 januari 1863

                                     Electra                    geen melding                                                         20 juli 1863

                                     Electra                    11 september 1863                                              20 juni 1864

 

 

Bouma⁰²⁵ vermeldt H.Wegman J^r als gezagvoerder gedurende:

*   1853 t/m 1855 van de bark “Capella”, gebouwd in 1851 te Amsterdam, 377 ton o.m., varend voor J.van Eeghen & C^o te Amsterdam;

*   1856 t/m 1864 van het 3/mschip “Electra” ex Witch of the Wave, gebouwd in 1852 te Portsmouth, USA, 1117 ton o.m., varend voor van Eeghen & C^o te Amsterdam.

 

Overige bijzonderheden

Op 27 februari 1852 werd Pieter Huidekoper vanuit de Kweekschool voor de Zeevaart te Amsterdam als ligtmatroos geplaatst op de "Capella" onder kapitein Wegman voor een reis van Amsterdam naar Batavia. Hij keerde terug op 18 december 1852^{004(533/2158)}.

 

H.Wegman verzorgde per 19 augustus 1861 vanuit Nieuwediep met de “Electra” een troepentransport naar Nederlands Oost-Indie van 4 officieren en 150 manschappen. Hij arriveerde te Batavia op 21 november 1861 na een reis van 94 dagen⁰⁶⁵.

 

A'damsche Crt. 1858:

De clipper 'Electra', kapt. (H) Wegman op 31/12/57 in Penzance uit Sydney na 98 dagen reis, bestemming Londen. Dat kan, gezien de reisduur, vrijwel niet anders dan via Kaap Hoorn zijn gegaan, temeer omdat van de Engelse colonial clippers uit Sydney er dat jaar ook geen één via Kaap de Goede Hoop zijn gegaan (info H.Hazelhoff Roelfsema)

 

e-mail Hazelhoff Roelfsema 12 oktober 2006

Dank voor de gegevens over Van Wijk (zal slaan op Wegman). Intussen is zijn journaal 1857 opgediept uit het Van Eeghen Archief en daarin staat inderdaad een thuisreis rond Kaap Hoorn beschreven. 1857 is ook het jaar van de publicatie waarin het KNMI die route voor het eerst adviseert. Maar de samensteller moest zijn gegevens nog uit een Engels journaal halen; een Nederlands journaal was nog niet beschikbaar.

 

In het Archief van de rederij van Eeghen in het Stadsarchief van Amsterdam is een logboek van een reis van de “Electra” onder kapitein Hendrik Wegman. In het boek “De Clippers” door Anno Teenstra, Uitg. Holdert & C^o, Amsterdam, 1945 wordt deze reis samengevat met ook als bijlagen twee uittreksels uit dit Journaal.

Het schip begon zijn reis op 9 augustus 1855 en kwam op 21 augustus 1855 te Liverpool aan. Vanwege reparaties lag het 2 maanden stil, tot ongenoegen van een aantal bemanningsleden. Op 15 november 1855 begon het schip aan de eigenlijke reis en kwam in een recordtijd van 76 dagen aan in Melbourne. De terugreis had met tegenslagen te maken en duurde 111 dagen, dus aanmerkelijk langer.

Teenstra verhaalt ook een tweede reis naar Indië van Wegman

 

 

In “Reizen rond Kaap Hoorn onder Nederlandse vlag. Overzicht vanaf de ontdekking in 1616 tot het einde van de Nederlandse grote zeilvaart in 1911”. door H.Hazelhoff Roelfzema. Uitgave Stichting Nederlandse Kaap Hoorn-vaarder, 2010, 88 pp plus Bijlage met een Chronologisch Register van Reizen van 1616 tot 1911.¹²¹

p.64-65 De eerste reizen vanuit Australië via Kaap Hoorn naar Europa 1857. Californië, Electra.

Het fregat “Electra” onder kapitein H.Wegman vertrok op 25 september 1857 uit Sydney en arriveerde, via Kaap Hoorn; op 31 december Penzance

“Het clipperfregat Electra had in Londen geladen en in Sydney gelost: aardewerk, bier, vilt, een stoomketel en machineonderdelen, tin, spijkers, duigen, verf, en jenever. Zeven man deserteerde, vier werden door de politie teruggeleverd en drie nieuw aangenomen. Geladen werd: huid, kopererts, talk, wol, gom, beenderen, parelschelpen, olie, leder en enkele passagiers. Eind september vertrok het schip uit Sydney. …. Bij de financiele afsluiting van de reis moest echter worden vastgesteld, dat de vrachtbestemming teleurstellend was gebleven en het passagiersvervoer ver beneden de verwachting

 

 

Familiegegevens en opleiding

Pieter Hermanus Landweer werd geboren te Amsterdam op 18 oktober 1824.

Hij huwde voor de eerste maal met Sofia Elisabeth Rossing, geboren te Amsterdam op 01 februari 1830. Na haar overlijden huwde hij voor de tweede maal met Anna Sofia Elisabeth Rossing/Rösling, geboren te Amsterdam op 26 december 1834.⁰⁰³

Pieter overleed in 1898 en bij zijn overlijden is als woonplaats Amsterdam opgegeven.¹¹⁸

 

Pieter Hermannus Landweer werd door de Kweekschool voor de Zeevaart te Amsterdam als leerling "ingenomen" per 02 september 1837^{004(532/1847)}. Hij werd geboren te Amsterdam op 28 oktober 1824. Zijn ouders waren Anthonie Fredrik Landweer, tapper te Amsterdam en Sophia Fredrica Amalia Rossing, wonende op de hoek van de Oude Schans en de Boomsloot nr.38 te Amsterdam.

      Er werd in de periode 1838-1840 een drie-maandelijkse rapportage over de vorderingen bijgehouden in de 4 vakken zeevaartkunde, schoolonderwijs (nederlands, engels, frans), scheepswerk en tekenen. Hierin werden geen spectaculaire opmerkingen gemaakt. Voorts kwamen de volgende opmerkingen voor:

" 3 Aug^s 1838  bekomt den 3^den Prijs in het Schoolonderwijs, zijnde Verhuell, Reizen in Indië 2 deelen

  5 Aug^s 1839  bekomt den 2^de Prijs in het schoolonderwijs, zijnde Martin, history of the West-Indies 2 deelen

  28 febr 1840  bekomt het Horlogie in de 3^de Classe, uit het fonds L.Zegers Veeckens

  14 April 1840  aangenomen tot Lidmaat der Herstelde Ev.Luth.Gemeente door D^o Nokerman(?)

  31 July 1840  bekomt den Prijs der 3^de of hoogste Classe Zeevaartkunde zijnde Pilaar Stuurmanskunst 2 deelen

  15 Aug 1840  geplaatst als Ligtmatroos op het schip Prins Frederik der Nederlanden Captⁿ P.Huidekoper naar Batavia voor    Amst. Gagie ¦8,-

  13 Nov.1841  terug van de reis met goed attest

  24 Dec  geplaatst als ligtmatroos op het schip Claudius Captⁿ Kröger naar Batavia voor Amsterdam. Gagie ¦10,-

  18 Dec. 1842 terug van de reis met goed attest

  21 dito  eervol ontslagen".

 

Lidmaatschap zeemanscollege(s)

P.H.Landweer werd met vlagnummer 640 effectief lid van "Zeemanshoop" per 03 juli 1855 op voorspraak van J.H.Schippers. Ten tijde van de inschrijving was zijn schip de "Capella"⁰⁰².

In de Algemene Vergaderingen van het Amsterdamse zeemanscollege Zeemanshoop van 26 juni/03 juli 1855 werd als effectief lid voorgedragen/benoemd Pieter Hermanus Landweer, oud 31 jaar, voerend de Bark “Capella”, voor rekening van van Eeghen & C^o te Amsterdam, wonend op de Stroomarkt te Amsterdam, op voordracht van kapitein J.H.Schippers. ⁰²³.

Hij werd deelnemer in het Weldadig Zeemans Fonds van Zeemanshoop per 16 juni 1857⁰⁰³.

 

Opmerkingen in verband met lidmaatschap Zeemanscollege(s)

In de notulen van de Bestuursvergadering van Zeemanshoop dd 26 maart 1874 staat vermeld dat een diploma plus medaille door Z.M. de Koning is toegekend aan kapitein P.H.Landweer “voor zeer goede door hem gehouden Metereologische Journalen.”⁰⁴².

In de notulen van de Bestuursvergadering van Zeemanshoop dd 02 maart 1899 gaat het Bestuur acoord met een uitkering per 01 november 1898 aan de wed. O.H.Landweer geb. Rössing ingaande 02 maart 1899.⁰⁴².

 

In de notulen van de Algemene Vergadering van Zeemanshoop dd 31 maart 1874 staat vermeld “dat aan kapt. P.H.Landweer voerende het Schip Electra vanwege Z.M. den Koning de zilveren Medaille is toegekend voor de zeer goede door hem gehouden Metereologische Journalen.”⁰²³

In de notulen van de Algemene Vergadering van Zeemanshoop dd 01 juni 1899 staat vermeld dat per o1 november 1898 een uitkering in de 1^e klasse is toegekend aan de wed. P.H.Landweer geb. Rossing.⁰²³.

 

De schepen van de kapitein

lidmaatschap van College Zeemanshoop te Amsterdam⁰⁰¹

vlagnummer                   jaren           type                  scheepsnaam               naam reder/boekhouder

        640                       1855-1861     bark                 Capella                         van Eeghen & C^o te Amsterdam

                                          1862           bark                 Bellatrix                       idem

                                          1863           bark                 Alcyone                        idem

                                      1864-1874     fregat               Electra                          idem

                                      1875-1897     geen vermelding van schip en boekhouder

 

Vertrek en terugkomst van schepen in Amsterdam⁰⁹³:

kapitein                        naam schip                              vertrek                                                   terugkomst

P.H.Landweer             Capella                                     05 maart 1861                                      05 maart 1862

                                      Bellatrix                                    09 augustus 1862                                 27 mei 1863

                                      Alcyone                                    16 juli 1863                                          16 juni 1864

                                      Electra                                      17 augustus 1864                                 09 juni 1865

                                      Electra                                      07 oktober 1865                                   09 juli 1866

                                      Electra                                      14 oktober 1866                                   07 augustus 1867

                                      Electra                                      06 november 1867                              27 juli 1868

 

Bouma⁰²⁵ vermeldt P.H.Landweer als gezagvoerder gedurende:

*    1856 t/m 1862 van de bark “Capella”, gebouwd in 1851 te Amsterdam, 377 ton o.m., varend voor J.van Eeghen & C^o te Amsterdam;

*    1863 van de bark “Bellatrix”, gebouwd in 1853 te Amsterdam, 499 ton o.m., varend voor van Eeghen & C^o te Amsterdam;

*    1864 van de bark “Alcyone”, gebouwd in 1852 te Amsterdam, 472 ton o.m., varend voor van Eeghen & C^o te Amsterdam;

*    1865 t/m 1875 van het 3/mschip “Electra” ex Witch of the Wave, gebouwd in 1852 te Portsmouth, USA, 1117 ton o.m., varend voor van Eeghen & C^o te Amsterdam.

 

Overige bijzonderheden

P.H.Landweer vertrok per 21 augustus 1862 vanuit Nieuwediep met de “Bellatrix” en 2 landmachtofficieren. Zijn aankomstdatum te Batavia is niet vermeld.

Op 17 augustus 1864 vertrok hij vanuit Nieuwediep met de “Electra” en een detachement van 2 officieren en 100 manschappen.. Hij arriveerde te Batavia op 21 november 1864 na een reis van 96 dagen.

Op 14 oktober 1866 vervoerde hij vanuit Nieuwediep met de “Electra” 1 landmachtofficier naar Indië en kwam te Batavia aan op 11 januari 1867 na een reis van 89 dagen.

Op 06 november 1867 vertrok hij vanuit Nieuwediep met de “Electra” en een detachement van 7 officieren en 150 manschappen. Hij kwam te Batavia aan op 05 februari 1868 na 91 dagen.

Op 15 november 1868 vertrok hij vanuit Nieuwediep met de “Electra” en een detachement van 4 officieren en 150 manschappen. Hij arriveerde te Batavia op 22 februari 1869 na een reis van 93 dagen. Onderweg was 1 soldaat overleden.

Op 24 november 1869 vervoerde hij vanuit Nieuwediep met de “Electra een transport van 3 officieren en 125 manschappen. Hij kwam te Batavia aan op 23 februari 1870 na 91 dagen.

Op 08 december 1870 vertrok hij vanuit Nieuwediep wederom met de Electra en 2 landmachtofficieren. Zijn aankomstdatum te Batavia is niet vermeld⁰⁶⁵.

 

Uit: De Clippers door Anno Teenstra, uitg. Holdert & C^o, Amsterdam, 1945, 306 pp.

p.115: Teenstra brengt onslagen vanwege drankmisbruik ter sprake. “Toen de nieuwe arts voor den clipper Electra zich bij den kapitein kwam melden en liet doorschemeren, dat hij wel van gezelligheid en van een glaasje hield, werd hem door kapitein Landweer even duidelijkl gemaakt daat daar bij hem aan boord geen sprake van zou zijn. Landweer schreef aan de reeders over dezen arts: “De man zal zich de reis naar gewoonte dienen te schikken. Ik ben gepasseerde jaar in een goede oefenschool geweest en als ik in zee kom, weet ik voor die kwaal raad.” Teenstra vraagt zich af wat die oefenschool wel geweest moge zijn.

p.119-120: Teenstra beschrijft de moeilijkheden met bemanningsleden:

“Hoe de matrozen waren, vernemen we uit een brief van kapitein Landweer van de Electra, die vanuit Batavia aan zijn reeders schreef:

“… Tot mijn groot leedwezen moet ik zeggen, dat ik 4 man van de Electra ontslagen heb, menschen zijn het niet langer, het zijn zwijnen, gingen aan den wal, bleven aan den wal, ze kwamen aan boord, maar onbekwaam. Op alle schepen is het een warboel, overal volk weg, 2 man ontsloeg ik, zijnde niets met hen te beginnen. Onmiddellijk kwamen twee anderen en vroegen hun ontslag. Men zou op de Electra, evenals op de andere schepen eens goed den boel in de war schoppen, dat is de leus van den tegenwoordigen matroos der koopvaardijvloot. Onmiddelleijk begreep ik, dat ik doortastende maatregelen moest nemen en antwoordde aan die twee gasten, die vrijwillig om hun ontslag vroegen , dat ik daar genoegen mee nam, dat zij onmiddellijk van het schip af moesten, den volgenden dag moesten zij voor den havenmeester verschijnen. En wat was er nu?. Zij moesten tot hun schande bekennen, dat de Electra een best schip was, dat ze een goeden kapitein hadden en goed werden behandeld. Maar het hoorde in den tegenwoordigen tij er zoo bij en de kapitein had zulke straffe maatregelen genomen. Sedert dien tijd is het rustig op de Electra.”

“Toch was kapitein Landweer allesbehalve een bullebak, die zijn mannen maar afsnauwde en hun niets gunde. Toen zijn schip in 1857 in Indië was en op vele schepen een groot deel van de bemanningen met cholera te kooi lag, gelastte hij, dat zijn mannen bij het werk in de ruimen alleen slappe, koude thee en geen water mochten drinken. En met zijn gezond-humoristische kijk op de dingen schreef hij: “Ik zorg voor hen of ik met een jongefuffrouwenschool uit ben.”

Idem p. 210:

“Toen de Electra in 1874 op de Atlantic werd overvallen door een orkaan, kwam er op een gegeven oogenblik zoo’n zee over, dat de mannen die aan het roer stonden werden weggeslagen. Wonder boven wonder konden ze echter nog houvast te pakken krijgen voor ze over boord werden gespoeld en ongedeerd kwamen ze uit de strijd. Minder gelukkig echter waren de timmerman, de tweede stuur en de kapitein. De eerste sloeg overboord (de kapitein meldde dit later zeer laconiek in een P.S. in een brief aan de reeders) en werd niet weer teruggezien. De stuurman werd ergens tegen gekwakt, zoodat zijn hoofdhuid heelemaal was opengescheurd, terwijl de kapitein tegen het roer werd gesmeten en daar bewusteloos bleef liggen. Ongetwijfeld zou de man overboord zijn gespoeld, als de zee hem niet muurvast onder de pen van het roer had gegooid, zoodat men hem niet eerder kon bevrijden voor het roer weer vrijsloeg. Ruim een maand lag de ouwe in zijn kooi te krimpen van de pijn, maar zijn sterk gestel en de natuur haalden hem er door.”

In “De Clippers”, Anno Teernstra, Uitg. Holdert & C^o, N.V. Amsterdam, 1945, p. 210