Familiegegevens en opleiding

Geen

 

De schepen van de kapitein

Bouma ⁰²⁵ vermeldt T.Visser als gezagvoerder gedurende:

*   1857 t/m 1859 van de kof “Aleida Antonia”, gebouwd in 1856 te Muiden, 117 ton o.m., varend voor J.Meyer te Amsterdam.

 

Overige bijzonderheden

Geen

 

 

Familiegegevens en opleiding

Pieter Arkema werd geboren 15 september 1849 te Delfzijl als zoon van Jan Sieverts Arkema en Bouchien Cornelis Schrader. Hij was de broer van de latere kapiteins Albertus (1844) en Nicolaas (1848)

Hij trouwde te Delfzijl op 23 januari 1884 met Geertje Bos, geboren te Uitwierde als dochter van Jan Hindriks Bos en de “landbouwersche” Jantje Hindriks Poelman. Geertje overleed te Delfzijl op 25 mei 1917, 66 jaar.

Pieter overleed te Farmsum, gem.Delfzijl op 28 juli 1908, 58 jaar.^{allegroningers}

 

Lidmaatschap zeemanscollege(s)

P.Arkema was effectief lid van het zeemanscollege “De Vereeniging” te Delfzijl met vlagnummer 93 in de periode

1879 t/m 1908.

 

Opmerkingen in verband met Zeemanscollege(s)

Geen

 

De schepen van de kapitein

Pieter Arkema was gezagvoerder op de volgende schepen. Gegevens ontleend aan Bouma⁰²⁵ en de monsterrollen te Delfzijl.

*    1875 t/m 1877 als gezagvoerder van de 2-mastschoener “Fortuna”, ex Cornelia Wilhelmina, op 23 april in 1853 te Muiden op de werf de Bloemetuin van P.Pauw te water gelaten, 138 ton o.m., varend als kapitein/eigenaar vanuit Farmsum. Het schip is in 1877 in de Noordzee gezonken;

*    1878 t/m 1879 als gezagvoerder van de kof “Aleida Antonia”, gebouwd in 1856 te Muiden, 117 ton o.m., varend voor P.J.Vos te Delfzijl;

*    1880 als gezagvoerder van de schoener (brik) “Catharina”, ex Twee Cornelissen, gebouwd in 1853 te Groningen, 183 ton o.m., varend als kapitein/eigenaar vanuit Appingedam. Het schip is in 1880 bij Ameland gestrand;

*    1885 t/m 1896 als gezagvoerder van de bark “Auguste”, gebouwd in 1850 te Vegesack op de werf van J.Lange, 762 ton o.m., varend voor S.van der Hei te Heveskes. Het schip werd in 1896 verkocht voor de sloop aan Constant c.s. te Zijpe;

*    1896 t/m 1904 als gezagvoerder van de bark “Jan Sievert” ex G.F.Focking, gebouwd in 1866 te Danzig, 500 ton o.m., varend als kapitein/eigenaar vanuit Farmsum.Het schip werd in 1904 verkocht aan Schulte & Bruns te Emden.

 

Monsterrrollen uit het Gemeentearchief van Delfzijl

Monsterrol 1868-13, 04 maart 1868, kof “Jan Gijsbert”, kapitein Jan Jans Smit, 35 jaar uit Appingedam. Voorts stuurman Hindrik Wijngaard, 16 jaar uit Termunten, kok Pieter Arkema, 18 jaar, matroos en lichtmatroos;

Monsterrol 1873-13, 28 februari 1873, schoener “Geessien Schreuder”, kapitein Christiaan Gerhardus Philippus Rottinghuis. Voorts stuurman Bernardus Wilhelmus Grummels, 24 jaar uit Appingedam, kok, 2 matrozen waarronder Pieter Arkema, 23 jaar uit Delfzijl en 2 lichtmatrozen;

Monsterrol 1874-151, 10 december 1874, kof “Agatha”, kapitein Hitje Nienhuis, 39 jaar uit Appingedam. Voorts stuurman Pieter Arkema, 24 jaar uit Delfzijl en een matroos;

Monsterrol 1875-55, 06 april 1875, schoener “Catharina”, kapitein Pieter Dijkstra, 40 jaar uit Appingedam. Voorts stuurman Luitje R.Astuling, 38 jaar uit Farmsum, kok, timmerman/matroos en 5 matrozen waaronder Pieter Arkema, 25 jaar uit Delfzijl;

Monsterrol 1875-140, 05 oktober 1875, schoener “Fortuna”, kapitein Pieter Arkema, 26 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Kornelis J.Smid, 54 jaar uit Appingedam, kok en 2 matrozen;

Monsterrol 1876-29, 09 maart 1876, schoener “Fortuna”, kapitein Pieter Arkema, 26 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Luitje Astuling, 39 jaar uit Farmsum, kok en 2 matrozen;

Monsterrol 1876-133, 19 juli 1876, schoener  “Fortuna”, kapitein Pieter Arkema, 26 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Jan Willem Kaijzer, 29 jaar uit Delfzijl en een matroos;

Monsterrol 1876-169, 04 september 1876, schoener “Fortuna”, kapitein Pieter Arkema, 26 jaar uit Delfzijl. Voorts een matroos;

Monsterrol 1877-14, 27 februari 1877, schoener “Fortuna”, kapitein Pieter Arkema, 27 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Pieter Bos, 27 jaar uit Delfzijl, kok, en 2 matrozen;

Monsterrol 1877-91, 23 mei 1877, schoener “Alyda Antonia”, kapitein Pieter Arkema, 27 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Fokko Taaij, 28 jaar uit Delfzijl, kok, matroos en een lichtmatroos;

Monsterrol 1878-23, 09 maart 1878, schoener “Alida Anthonia”, kapitein Pieter Arkema, 28 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Fokko Taaij, 28 jaar uit Delfzijl, kok, matroos en lichtmatroos;

Monsterrol 1879-55, 23 april 1879, bark “Hendrik Onnes”, kapitein Jacob Buurma, 32 jaar uit Harlingen. Voorts  1^ste stuurman Pieter Arkema, 29 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman Ailko Pieters Stel, 38 jaar uit Winschoten, kok en 5 matrozen;

Monsterrol 1880-48, 10 april 1880, schoener “Catharina”, kapitein Pieter Arkema, 30 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Tjapko Pik, 43 jaar uit Woltersum, kok en 3 matrozen;

Monsterrol 1880-91, 12 augustus 1880, schoener “Catharina”, kapitein Pieter Arkema, 30 jaar uit Delfzijl. Voorts kok, 2 matrozen en een lichtmatroos;

Monsterrol 1880-123, 11 september 1880, schoener “Catharina”, kapitein Pieter Arkema, 30 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Adde Hazewinkel, 24 jaar uit Muntendam, kok, matroos en lichtmatroos;

Monsterrol 1884-34, 18 maart 1884, brik “Concordia”, kapitein Arend J.Jager, 34 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Pieter Arkema, 34 jaar uit Delfzijl, kok, 4 matrozen en een lichtmatroos;

Monsterrol 1885-57, 03 juli 1885, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 36 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Nicolaas Arkema, 37 jaar uit Delfzijl, bootsman, kok, 9 matrozen en 2 lichtmatrozen;

Monsterrol 1885-88, 22 september 1885, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 36 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Nicolaas Arkema, 37 jaar uit Delfzijl, bootsman, kok, 9 matrozen en 2 lichtmatrozen;

Monsterrol 1886-55, 12 juli 1886, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 37 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Jurriaan Zwaal, 34 jaar uit Harlingen, 2^de stuurman Bernardus Evers, 24 jaar uit Appingedam, timmerman, 2 zeilmakers, kok, 7 matrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1887-12, 03 maart 1887, bark “August” (sic), kapitein Pieter Arkema, 37 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Bernardus Evers, 25 jaar uit Appingedam, bootsman, zeilmaker, 6 matrozen, 2 lichtmatrozen en 2 dekjongens;

Monsterrol 1887-85, 07 september 1887, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 37 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Bernardus Evers, 25 jaar uit Appingeddam, 2^de stuurman Berend Bosma, 31 jaar uit Winsum, zeilmaker, kok, 8 matrozen, lichtmatroos en een dekjongen;

Monsterrol 1888-37, 18 april 1888, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 38 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Egbert de Vries, 32 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman Pieter Bekkering, 42 jaar uit Annerveenschekanaal, zeilmaker, kok, 6 matrozen, 2 lichtmatrozen, dekjongen en een kajuitwachter;

Monsterrol 1888-101, 26 september 1888, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 39 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Egbert de Vries, 32 jaar uit Delfzijl, stuurman Hendrik Wortel, 67 jaar uit Delfzijl, zeilmaker, kok, bootsman, 6 matrozen, 2 lichtmatrozen, kajuitwachter en een dekjongen;

Monsterrol 1889-56, 24 april 1889, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 39 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Pieter Vos, 32 jaar uit Delfzijl, 2de stuurman Philippus de Raadt, 31 jaar uit Farmsum, zeilmaker, kok, 6 matrozen, lichtmatroos en 3 dekjongens;

Monsterrol 1889-81, 12 juli 1889, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 39 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Pieter Vos, 32 jaar uit Delfzijl, 2de stuurman Philippus de Raadt, 31 jaar uit Farmsum, zeilmaker, kok, 7 matrozen, 2 lichtmatrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1889-113, 12 september 1889, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 39 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Pieter Vos, 33 jaar  uit Delfzijl, 2^de stuurman Philippus de Raadt, 32 jaar uit Farmsum, zeilmaker, kok, 6 matrozen, 3 lichtmatrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1890-44, 11 april 1890, barrk “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 40 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Johann Heinrich Carel Schrader, 32 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman Philippus de Raadt, 32 jaar uit Farmsum, zeilmaker, kok, 4 matrozen, 4 lichtmatrozen en een kajuitwachter;

Monsterrol 1890-97, 19 september 1890, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 41 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Pieter Vos, 34 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman Pieter Oosting, 40 jaar uit Uithuizermeeden, kok, zeilmaker, 6 matrozen, 2 lichtmatrozen, kajuitwachter en een dekjongen;

Monsterrol 1891-28, 20 maart 1891, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 41 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Pieter Vos, 34 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman Hendrik Hesseling, 23 jaar uit Annerveenschekanaal, kok, 7 matrozen, 3 lichtmatrozen en een kajuitwachter;

Monsterrol 1891-30, 21 maart 1891, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, geen leeftijd vermeld uit Delfzijl. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid;

Monsterrol 1891-54, 27 juni 1891, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 41 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Pieter Vos, 35 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman Derk Brouwer, 26 jaar uit Farmsum, matroos/zeilmaker, kok, 5 matrozen, 4 lichtmatrozen en een kajuitwachter;

Monsterrol 1891-88, 02 september, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, geen leeftijd vermeld uit Delfzijl. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid;

Monsterrol 1891-92, 04 september 1891, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 41 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Pieter Vos, 35 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman Derk Brouwer, 26 jaar uit Farmsum, zeilmaker, kok, 7 matrozen, 2 lichtmatrozen, kajuitwachter en een passsagier;

Monsterrol 1891-112, 10 december 1891, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, geen leeftijd vermeld uit Delfzijl. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid;

Monsterrol 1892-32, 28 maart 1892, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 42 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Pieter Oosting, 42 jaar uit Uithuizermeeden, 2^de stuurman Folchert Hoven, 22 jaar uit Farmsum, kok,  6 matrozen, 3 lichtmatrozen, dekjongen, kajuitwachter en een stuurmansleerling;

Monsterrol 1892-80, 02 september 1892, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 42 jaar uit Delfzijl. Voorts 1^ste stuurman Nicolaas Arkema, 44 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman Folchert Hoven, 22 jaar uit Farmsum, zeilmaker, kok, 7 matrozen, 2 dekjongens en een kajuitwachter;

Monsterrol 1893-5, 26 januari 1893, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, geen leeftijd vermeld uit Delfzijl. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid;

Monsterrol 1894-49, 10 april 1894, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, 44 jaar uit Farmsum. Voorts 1^ste stuurman Jan Hovingh, 58 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman Herman Bettke, 23 jaar uit Farmsum, kok, 7 matrozen, 2 lichtmatrozen, kajuitwachter en een dekjongen;

Monsterrol 1895-62, 30 mei 1895, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, geen leeftijd vermeld. uit Delfzijl. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid;

Monsterrol 1895-66, 01 juni 1895, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, geen leeftijd vermeld. uit Farmsum. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid;

Monsterrol 1896-3, 25 januari 1896, bark “Auguste”, kapitein Pieter Arkema, geen leeftijd vermeld uit Farmsum. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid;

Monsterrol 1896-19, 07 maart 1896, bark “Jan Sievert”, kapitein Pieter Arkema, 46 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Roelf van Till, 19 jaar uit Delfzijl en een kok;

Monsterrol 1897-21, 23 maart 1897, bark “Jan Sievert”, kapitein Pieter Arkema, 47 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Hendrik Wolthekker, 36 jaar uit Delfzijl, kok, matroos/zeilmaker, 3 matrozen, 4 lichtmatrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1897-73, 05 augustus 1897, bark “Jan Sievert”, kapitein Pieter Arkema, 47 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Hilbrand Smit, 38 jaar uit Appingedam, bootsman, kok, 3 matrozen, 3 lichtmatrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1898-73, 15 augustus 1898, bark “Jan Sievert”, kapitein Pieter Arkema, 48 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Willem Kwant, 29 jaar uit Garmerwolde, bootsman, kok, matroos en 2 lichtmatrozen;

Monsterrol 1899-34, 04 april 1899, bark “Jan Sievert”, kapitein Pieter Arkema, 49 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Roelf van Til, 22 jaar uit Delfzijl, bootsman, kok, 3 matrozen, 3 lichtmatrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1899-62, 01 juli 1899, bark “Jan Sievert”, kapitein Pieter Arkema, 49 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Jan Doornbos, 21 jaar uit Farmsum, kok, bootsman, 3 matrozen, 3 lichtmatrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1900-36, 09 april 1900, bark “Jan Sievert”, kapitein P.Arkema, 50 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman L.A.Rochefort de Mulder, 19 jaar uit Groningen, bootsman, kok, 3 matrozen, 3 lichtmatrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1900-60, 18 juli 1900, bark “Jan Sivert”, kapitein P.Arkema, 50 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman L.A. Rochefort de Mulder, 19 jaar uit Groningen, bootsman, kok, matroos/zeilmaker, 2 matrozen, 3 lichtmatrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1900-80b, 29 november 1900, bark “Jan Sievert”, kapitein P.Arkema, geen leeftijd vermeld uit Delfzijl. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid (maar is de stuurman L.A.Rochefort de Mulder);

Monsterrol 1901-33, 19 april 1901, bark “Jan Sivert”, kapitein P.Arkema, 51 jaar uit Farmsum. Voorts 1^ste stuurman Jan Gosselaar, 22 jaar uit Delfzijl, 2^de stuurman E.Oosterhuis, 22 jaar uit Farmsum, kok, 3 matrozen, 3 lichtmatrozen en een dekjongen;

Monsterrol 1902-19, 29 maart 1902, bark “Jan Sievert”, kapitein P.Arkema, 52 jaar uit Farrmsum. Voorts stuurman R. van Driesum, kok, bootsman, 3 matrozen, 3 lichtmatrozen en een dekjongen;

monsterrol 1902-22c, 14 april 1902, bark “Jan Sivert”, kapitein P.Arkema, geen leeftijd vermeld uit Farmsum. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid (maar is de stuurman P.Gosselaar);

Monsterrol 1903-14a, 08 april 1903, bark “Jan Sievert”, kapitein P.Arkema, 53 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman R. van Driesum, 46 jaar uit Delfzijl, bootsman, kok, 3 matrozen, 2 lichtmatrozen en een kajuitwachter;

Monsterrol 1904-9c, 26 februari 1904, bark “Jan Sievert”, kapitein P.Arkema, leeftijd en woonplaats niet vermeld. Voorts een niet met rang aangeduid bemanningslid;

Monsterrol 1904-44c, 29 juni 1904, bark “Jan Sievert”, kapitein Pieter Arkema, geen leeftijd vermeld uit Delfzijl. Geen andere personen op de monsterrol;

Monsterrol 1904-51y, 12 augustus 1904, bark “Jan Sievert”, kapitein Pieter Arkema, geen leeftijd vermeld uit Farmsum. Voorts een niet met rang vermeld bemanningslid.

Samenvatting van de monsterrollen

1. Pieter wordt ook aaqngeduid met de initiaal P.
2. Er zijn in totaal 57 monsterrollen met de naam van Pieter Arkema op de website van het Noordelijk Scheepvaartmuseum. Alle rollen zijn afkomstig uit het Gemeentearchief van Delfzijl.
3. De monsterrollen zijn gedateerd van 1868 t/m 1904 met als leeftijden 18 t/m 54 jaar. De zeemanscarriére van Pieter heeft dus minstens 36 jaar geduurd.
4. Als woonplaats is aanvankelijk Delfzijl aangegeven en vanaf 1894 de nabijgelegen plaats Farmsum.
5. Het overzicht van de monsterrollen luidt:

      *    1868                   kok op de kof “Jan Gijsbert”, kapt. J.J.Smit                                                          18 jaar

      *    1873                   matroos op de schoener “Geessien Schreuder”, kapt. C.G.P.Rottinghuis        23 jaar

      *    1874                   stuurman op de kof “Agatha”, kapt. H.Nienhuis                                                 24 jaar

      *    1875                   matroos op de schoener “Catharina”, kapt. P.Dijkstra                                       25 jaar

      *    1875-1877        kapitein op de schoener “Fortuna”                                                                         26-27 jaar

      *    1877-1878        kapitein op de schoener “Alyda Antonia”                                                             27-28 jaar

      *    1879                   stuurman op de bark “Hendrik Onnes”, kapt. J.Buurma                                    29 jaar

      *    1880                   kapitein op de schoener “Catharina”                                                                     30 jaar

      *    1884                   stuurman op de brik “Concordia”, kapt. A.J.Jager                                               34 jaar

      *    1885-1896        kapitein op de bark “Auguste”                                                                                 36-46 jaar

      *    1896-1904        kapitein op de bark “Jan Sievert”                                                                            46-54 jaar

6. In de overzicht zijn een aantal onderbrekingen, zoals 1868-1873 en 1880-1884. Hij zal in deze perioden vanuit andere havens hebben gevaren, waarvan de monsterrollen niet zijn nagezien.

      De bark “Jan Sievert” is kennelijk vernoemd naar zijn vader.

      Opvallend zijn de lange periode waarop hij gezagvoerder was op de schepen “Auguste” en “Jan Sievert”.

 

Overige bijzonderheden

Derk Brouwer monsterde drie keer aan op de bark “Augusta”: op 20 maart 1891 als matroos voor een reis naar Zweden, op 27 juni 1891 als 2^e stuurman voor een reis naar Sundsval, Zweden, en op 04 september 1891 als 2^e stuurman wederom voor een reis naar de Oostzee. Over deze reizen doet Brouwer in zijn "Herinneringen" geen gedetaileerde mededelingen⁰⁴⁸.

 

In Mast⁰⁹⁷ is een tabel vermeld uit het Jaarverslag van de Kamer van Koophandel te Delfzijl uit 1891, waarin schepen met verdere bijzonderheden zijn vermeld.

Auguste   P.Arkema   bark   762 brt   gebouwd in 1850   reeder S.van der Heij te Heveskes”

 

Provinciale Groninger Courant 21 april 1892 ¹¹⁴

Heveskes, (geen datum). Volgens bij de reder ontvangen schrijven van kapt. Arkema, voerende het barkschip AUGUSTE, dacht deze de 22^e dezer van Aberdeen naar Sundsvall te vertrekken.

 

Provinciale Groninger Courant 09 mei 1894¹¹⁴

Heveskes, 6 mei. Volgens bij de rder ontvangen bericht is het barkschip AUGUSTE, kapt. P. Arkema, van Londen in ballast naar Söderhamn, 5 mei zwaar lek te Arendal binnen gelopen.

 

Provinciale Groninger Courant 10 mei 1894¹¹⁴

Delfzijl, 8 mei. Volgens bij de reder ontvangen telegram uit Arendal lag het schip AUGUSTE, kapt. P. Arkema, aldaar zeilklaar naar Söderhamn.

 

NRC 20 januari 1895¹¹⁴

Heveskes, 18 januari. Het Nederlandse barkschip AUGUSTE, thans liggende te Delfzijl, is voor geheime prijs aan kapt. P. Arkema te Farmsum verkocht.

 

Provinciale Groninger Courant 25 februari 1895¹¹⁴

Nieuwe Diep, 22 februari. Het Nederlandse barkschip AUGUSTE, thuisbehorende te Heveskes, laatst gevoerd door kapt. P. Arkema en thans liggende te Delfzijl, is uit de hand verkocht aan de heren Constant c.s. te Zijpe (opm: Noord-Holland) en zal naar hier worden gesleept om te worden gesloopt.

 

Provinciale Groninger Courant 12 maart 1896¹¹⁴

Delfzijl, 7 maart. Door kapitein Arkema te Farmsum is het te Danzig (opm: Gdansk) liggende barkschip G.F. FOCKING, groot 500 registerton, aangekocht. Prijs geheim.

 

Provinciale Groninger Courant 31 juli 1896¹¹⁴

Delfzijl, 29 juli. Het Duitse barkschip GUSTAV FRIEDRICH FOCKING, groot 524 ton, gebouwd te Dantzig (opm: Gdansk) in 1866, is aangekocht door kapitein P. Arkema te Farmsum, en thans genaamd JAN SIEVERT.

 

Provinciale Groninger Courant 26 augustus 1897¹¹⁴

Bremen, 23 augustus. Volgens te Reval (opm: Tallinn) ontvangen bericht is het Nederlandse schip SAN FRANCISCO, kapt. P. Arkema, in ballast, bij Ekholm gestrand en wrak geworden.

 

Povinciale Groninger Courant 31 augustus 1897¹¹⁴

Delfzijl, 28 augustus. Het te Ekholm gestrande Nederlandse schip SAN FRANCISCO is gisteren (opm: 27 augustus) onbemand, zwaar lek en mastloos te Helsingfors (opm: Helsinki) binnengesleept. De bemanning is gered en te Reval (opm: Tallinn) geland.

 

Provinciale Groninger Courant 07 oktober 1899¹¹⁴

Londen, 6 oktober. Het Nederlandse barkschip JAN SIEVERT, kapt. Arkema, van Hernösand naar Delfzijl, dat op 28 september lek en met overgeworpen lading te Cuxhaven werd binnengesleept, is heden van daar gesleept naar Delfzijl vertrokken.

 

Provinciale Groninger Courant 03 september 1901¹¹⁴

Delfzijl, 31 augustus De Nederlandse schepen NIJENSTEIN, kapt. H. Velthuis, IDA, kapt. H. Leeuw, JAN SIEVERT, kapt. P. Arkema, en CHARLOTTE EN ANNA, kapt. N. Arkema, zijn reeds alle vier afgetuigd en hier opgelegd, daar geen lonende vrachten meer te krijgen waren, vermoedelijk zullen meerdere schepen spoedig volgen.

 

Provinciale Groninger Courant 17 april 1903¹¹⁴

Delfzijl, 15 april. De Nederlandse bark JAN SIEVERT, kapt. P. Arkema, zaterdag (opm: 11 april) van hier naar Grangemouth vertrokken, ankerde wegen het zware weer in het Ranselgat doch verloor anker en ketting. Het schip is thans hier ter rede teruggekomen om zich van een nieuw anker en ketting te voorzien.

 

Provinciale Groninger Courant 26 augustus 1903¹¹⁴

Delfzijl, 24 augustus. De Nederlandse bark JAN SIEVERT, kapt. Arkema, 30 juli van Hernösand hier aangekomen en sedert gelost, wordt wegens de lage vrachten afgetuigd en in winterlaag gelegd in het Eemskanaal, langszijde van de bark CHARLOTTE & ANNA, die reeds sedert vorig jaar december aldaar ligt.

 

EemsBode 29 augustus 1903¹¹⁴

Delfzijl (geen datum). Het barkschip JAN SIEVERT, kapt. Arkema, is op 30 juli binnengekomen van Hernösand en daarna gelost. Het zal worden afgetuigd en in de winterlaag worden opgelegd in het Dok – Eemskanaal, wegens de lage vrachtprijzen.

 

EemsBode 03 februari 1904¹¹⁴

Advertentie. Openbare verkoop op 17 februari 1904 van het barkschip JAN SIEVERT, een eiken schip, gebouwd in 1866 te Danzig. Eigenaar is kapt. Arkema. Meet 461,85 netto reg. ton. Het vaartuig ligt in het Dok te Farmsum.

 

Provinciale Groninger Courant 22 februari 1904¹¹⁴

Delfzijl, 18 februari. Gisteravond werd alhier in publieke veiling aangeboden de Nederlandse bark JAN SIEVERT, kapitein, tevens eigenaar, P. Arkema. Het hoogste bod was NLG 2650, doch daarvoor is het schip niet gegund.

 

Provinciale Groninger Courant 27 februari 1904¹¹⁴

Delfzijl, 26 februari. Het alhier thuisbehorend barkschip JAN SIEVERT, toebehorende aan de heer P. Arkema, is onderhands verkocht aan de firma Schulte & Bruns, scheepsreders en makelaars te Emden; prijs geheim. (opm: DS meldt een prijs van NLG 3200)

 

 

Familiegegevens en opleiding

Remko Balkema werd geboren te Delfzijl op 22 oktober 1845 als zoon van Berent Engels Balkema en Jacobje Remkes Wildeboer. Hij was de oudere broer van Freerk Balkema

Hij trouwde op 10 november 1887 te Delfzijl als scheepskapitein met Gertruida Antina Pronk, geboren te Delfzijl  op 28 september 1865 als dochter van Arent Pronk en Harmanna Kleindijk. De echtgenoten van Remko en Freerk Balkema waren zusters

Remko overleed op 06 juni 1892 te Santos op een zeereis vanuit Cardiff, 46 jaar. Deze opgave zou staan in akte 27 uit 1893.

 

Lidmaatschap zeemanscollege(s)

R.Balkema was effectief lid van het zeemanscollege “De Vereeniging” te Delfzijl met vlagnummer 69 in de periode 1877 t/m 1884 en met vlagnummer 87 van 1884 t/m 1893.

 

Opmerkingen in verband met lidmaatschap Zeemanscollege(s)

Geen.

 

De schepen van de kapitein

Bouma ⁰²⁵ vermeldt R.Balkema als gezagvoerder gedurende:

*    1877 t/m 1880 van de kof “Geessien de Wit”, ex Johanna Albertus, ex Johanna Geziena, ex Willem, ex Alkana Elisabeth, gebouwd in 1839 te Hoogezand, 101 ton o.m., varend voor P.J.Vos te Delfzijl. Het schip werd in 1880 verkocht als lichter;

*    1880 van de kof “Aleida Antonia”, gebouwd in 1856 te Muiden, 117 ton o.m., varend voor P.J.Vos te Delfzijl. Het schip is in 1880 op Bornholm gestrand;

*    1883 t/m 1887 van de brik “Moree”, gebouwd in 1869 te Perth, 255 ton o.m., varend voor G.G.Albers te Farmsum;

*    1887 van de bark “Auburn”, gebouwd in 1867 te Sunderland, 356 ton o.m., varend voor G.G.Albers te Farmsum;

*    1888 t/m 1892 van de 3-mastschoener “Nijverheid” ex Nuovo S.Marco, gebouwd in 1867 te Varazze, 445 ton o.m.varend voor G.G.Albers Sr te Farmsum. Het schip voer in 1893 voor kapitein/eigenaar E.P.Brouwer te Farmsum en was herdoopt in “Hillechiena Helena”.

 

Kapitein R.Balkema was in 1892 gezagvoerder op de bark “Heveskes I” (ex-Frieda Grampp, gebouwd in 1868 te Sestri, Italië, groot 496 ton n.m., varend voor rederij S.van der Hei te Heveskes (bij Delfzijl).⁰⁴⁸

 

Bouma⁰²⁵ vermeldt bij de “Heveskes” ex Frieda Grampp géén kapitein Balkema.

 

In Mast⁰⁹⁷ is een tabel vermeld uit het Jaarverslag van de Kamer van Koophandel te Delfzijl uit 1891, waarin schepen met verdere bijzonderheden zijn vermeld.

“Heveskes I   R.Balkema   bark   495 brt   gebouwd in 1868   reeder S.van der Heij te Heveskes.”

 

Navolgende monsterrollen zijn aanwezig op het Gemeentearchief van Delfzijl

Monsterrol 1861 nr. 91 dd 27 augustus 1861 vermeldt de kof “Vier Gebroeders”, kapt. Berend Balkema, 43 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman E.Engelberts, 26 jaar uit Nieuweschans, kok Remko Balkema, 15 jaar uit Delfzijl en een matroos.

Monsterrol 1861 nr. 113  dd. 07 november 1861 vermeldt de kof “Vier Gebroeders”, kapt. Berend Balkema, 43 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman E.Engelberts, 26 jaar uit Nieuweschans, kok Remko Balkema, 16 jaar uit Delfzijl, matroos en een lichtmatroos.

Monsterrol 1864 nr. 40 dd 23 maart 1864 vermeldt de kof “Vier Gebroeders”, kapt. Berend Balkema, 45 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Freerk Doornbos, 21 jaar uit Stedum, kok, matroos en een lichtmatroos Remko Balkema, 18 jaar uit Delfzijl.

Monsterrol 1865 nr. 39 dd 28 maart 1865 vermeldt de kof “Grietje Huisman”, kapt. Minne E.Kuipers, 32 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Jan Boompaal, 25 jaar uit Delfzijl, kok en een lichtmatroos Remko Balkema, 20 jaar uit Delfzijl

Monsterrol 1866 nr. 4 dd 13 februari 1866 vermeldt de galjoot “Broedertrouw”, kapt. Derk Pieters Vos, 33 jaar uit Delfzijl. Voorts een stuurman Johannes Guttinger, 31 jaar uit Delfzijl, kok, scheepsjongen en 2 lichtmatrozen waaronder Remko Balkema, 20 jaar uit Delfzijl.

Monsterrol 1867 nr. 20 dd 04 maart 1867 vermeldt de kof “Elisabeth”. kapt. Minne Kuipers. 34 jaar uit Delfzijl. Voorts de stuurman Bontko Gosselaar, 27 jaar uit Delfzijl, kok, 2 matrozen waaronder Remko Balkema, 22 jaar uit Delfzijl.

Monsterrol 1867 nr. 91 dd 18 oktober 1867 vermeldt de kof “De Hoop”, kapt. Jan Boompaal, 28 jaar uit Delfzijl. Voorts de stuurman Remko Balkema, 21 jaar uit Delfzijl en een matroos/kok.

Monsterrol 1868 nr. 12 dd 04 maart 1868 vermeldt de kof “Elisabeth”, kapt. Bontko Gosselaar, 28 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Remko Balkema, 22 jaar uit Delfzijl, kok en 2 matrozen.

Monsterrol 1869 nr. 10 dd 04 maart 1869 vermeldt de kof “Elisabeth”, kapt. Bontko Gosselaar, 29 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Remko Balkema, 23 jaar uit Delfzijl, kok en 2 matrozen.

Monsterrol 1869 nr. 50 dd 14 augustus 1869 vermeldt de schoener “Amicitia”, kapt. Eertwijn H.de Groot, 28 jaar uit Nieuwe Pekela. Voorts een kok, 3 matrozen waaronde Remko Balkema, 23 jaar uit Delfzijl en een scheepsjongen.

Monsterrol 1872 nr. 4 dd 27 februari 1872 vermeldt de kof “Elisabeth”, kapt. Bontko Gosselaar. Voorts stuurman Remko Balkema, 26 jaar uit Delfzijl, kok, matroos en een lichtmatroos.

Monsterrol 1873 nr. 33 dd 06 maart 1873 vermeldt de brik “Johanna Margrietha”, kapt. Remmelt Gosselaar, 31 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Remko Balkema, 27 jaar uit Delfzijl, kok, 2 matrozen en een lichtmatroos.

Monsterrol 1874 nr. 21 dd 03 maart 1874 vermeldt de brik “Johanna Margrietha”, kapt. Remmelt Gosselaar, 32 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Remko Balkema, 28 jaar uit Delfzijl, kok en 3 matrozen.

Monsterrol 1876 nr. 27 dd 07 maart 1876 vermeldt de kof “Geessien de Witt”, kapt. Remko Balkema, 30 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Jan Stutvoet, 23 jaar uit Veendam, kok en een matroos.

Monsterrol 1877 nr. 15 dd 27 februari 1877 vermeldt de kof “Geessien de Witt”, kapt. Remko Balkema, 31 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Freerk Balkema, 25 jaar uit Delfzijl, kok en een matroos.

Monsterrol 1877 nr. 94 dd 20 juni 1877 vermeldt de kof “Geessien de Witt”, kapt. Remko Balkema, 31 jaar uit Delfzijl. Voorts een lichtmatroos.

Monsterrol 1878 nr. 8 dd 16 februari 1878 vermeldt de kof “Geessien de Witt”, kapt. Remko Balkema, 32 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Freerk Balkema, 26 jaar uit Delfzijl, kok en een matroos.

Monsterrol 1879 nr. 74 dd 18 juni 1879 vermeldt de kof “Alyda Antonia”, kapt. Remko Balkema, 34 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Freerk Balkema, 28 jaar uit Delfzijl, kok en een matroos.

Monsterrol 1882 nr. 117 dd 11 augustus 1882 vermeldt de brik “Moree”, kapt. Remko Balkema, 36 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Enno Focken Legner, 37 jaar uit Bremerhaven, kok, 3 matrozen  en een lichtmatroos.

Monsterrol 1882 nr. 153 dd 28 september 1882 vermeldt de brik “Moree”, kapt. Remko Balkema, 36 jaar uit Delfzijl. Voorts 2 matrozen.

Monsterrol 1883 nr. 22 dd 09 maart 1883 vermeldt de brik “Moree”, kapt. Remko Balkema, 37 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Reintje Schaap, 25 jaar uit Groningen, kok en 4 matrozen.

Monsterrol 1883 nr. 58 dd 16 juni 1883 vermeldt de brik “Moree”, kapt. Remko Balkema, 37 jaar uit Delfzijl. Voorts een matroos.

Monsterrol 1884 nr. 12 dd 10 maart 1884 vermeldt de brik “Moree”, kapt. Remko Balkema, 38 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Freerk Balkema, 32 jaar uit Delfzijl, 4 matrozen en een lichtmatroos.

Monsterrol 1884 nr. 59 dd 12 juni 1884 vermeldt de brik “Moree”, kapt. Remko Balkema, 38 jaar uit Delfzijl. Voorts de stuurman Jan Stant, 26 jaar uit Veendam, kok, matroos en een dekjongen

Monsterrol 1885 nr. 9 dd 09 maart 1885 vermeldt de brik “Moree”, kapitein Remko Balkema, stuurman Cornelis van Wattum, 59 jaar uit Delfzijl, kok, 3 matrozen en 2 lichtmatrozen.

Monsterrol 1885 nr. 56 dd 03 juli 1885 vermeldt de brik “Moree”, kapt. Remko Balkema, 40 jaar uit Delfzijl. Voorts een lichtmatroos

Monsterrol 1886 nr. 20 dd 03 april 1886 vermeldt de schoener “Moree”, kapt. Remko Balkema, 40 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Johannes Goëken, 46 jaar uit Noordbroek, kok, 3 matrozen en een lichtmatroos.

Monsterrol 1887 nr. 11 dd 01 maart 1887 vermeldt de schoener “Auburn”, kapt. Remko Balkema, geen leeftijd vermeldt uit Delfzijl. Voorts stuurman Johannes Goëken, 47 jaar uit Noordbroek, 3 matrozen, lichtmatroos en een dekjongen.

Monsterrol 1887 nr. 56 dd 09 juni 1887 vermeldt de schoener “Auburn”, kapt. Remko Balkema, 41 jaar uit Delfzijl. Voorts een kok.

Monsterrol 1887 nr. 73 dd 25 juli 1887 vermeldt de bark “Vereeniging”, kapt. Remko Balkema, 41 jaar uit Delfzijl. Voorts stuurman Johannes Goëken, 47 jaar uit Noordbroek, kok, 3 matrozen, lichtmatroos en een dekjongen..

Monsterrol 1888 nr. 8 dd 13 maart 1888 vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapt. Remko Balkema, leeftijd niet vermeld, uit Farmsum. Voorts stuurman Johannes Goëken, 48 jaar uit Noordbroek, kok, 4 matrozen, lichtmatroos en een dekjongen.

Monsterrol 1888 nr. 57 dd 11 juli 1888 vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapt. Remko Balkema, 42 jaar uit Farmsum. Voorts een matroos.

Monsterrrol 1888 nr. 155 dd 13 december 1888 vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapitein Remko Balkema, 42 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Tjitse van der Gaast, 36 jaar uit Harlingen, bootsman/zeilmaker , kok, 3 matrozen, 2 lichtmatrozen en een dekjongen.

Monsterrol 1889 nr. 7 dd 26 januari 1889 vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapt. Remko Balkema, leeftijd niet vermeld, uit Farmsum. Voorts een matroos.

Monsterrol 1889 nr. 9 dd 26 januari 1889 vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapt. Remko Balkema, leeftijd niet vermeld, uit Farmsum. Voorts een matroos.

Monsterrol 1889 nr. 65 dd 25 juni 1889 vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapt. Remko Balkema, 43 jaar uit Farmsum. Voorts stuurman Tjitse van der Gaast, 38 jaar uit Harlingen, kok, 5 matrozen, lichtmatrozen en een dekjongen.

Monsterrol 1889 nr. 109 dd 03 september 1889 vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapt. Remko Balkema, 43 jaar uit Farmsum. Voorts de stuurman Tjets van der Gaast, 37 jaar uit Harlingen, kok, 5 matrozen en 2 dekjongens.

Monsterrol 1890 nr. 86 meldt 12 augustus 1890 vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapt. Remko Balkema, 45 jaar, uit Farmsum. Voorts stuurman Tjetse van der Gaast, 38 jaar uit Harlingen, kok, 4 matrozen, 2 lichtmatrozen, een lichtmatroos/timmerman en een passagier.

Monsterrol 1890 nr. 101, dd 03 november 1890, vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapt. Remko Balkema, 45 jaar uit Farmsum. Voorts de stuurman Tjietse van der Gaast, 38 jaar uit Harlingen, kok, timmerman, matroos/zeilmaker, 3 matrozen, 2 lichtmatrozen en een dekjongen.

Matroos 1893 nr. 13 dd 28 februari 1893 vermeldt de schoener “Nijverheid”, kapt. Remko Balkema, leeftijd niet vermeld, uit Farmsum. Voorts een bemannings zonder vermelding van rang.

Deze opgave uit 1893 spoort niet met zijn overlijdensjaar in 1892.

 

Samenvatting van de monsterrollen

1. In de lijst van monsterrollen is de naam altijd vermeld als Remko.
2. Er zijn in totaal 40 monsterrollen met de naam van Remko Balkema op de website van het Noordelijk Scheepvaartmuseum te Groningen. Alle rollen zijn afkomstig uit het Gemeentearchief van Delfzijl.
3. De monsterrollen zijn gedateerd van 1861 t/m 1893 met als leeftijden 15 t/m 48 jaar. De zeemanscarriére van Remko heeft derhalve minstens 32 jaar geduurd.
4. Als woonplaats is altijd Delfzijl/Farmsum vermeld.
5. Het overzicht van de monsterrollen luidt:

1861             kof op de kof “Vier Gebroeders”, kapt. Berend Balkema                                  15 jaar

1864             lichtmatroos op de kof “Vier Gebroeders”, kapt. Berend Balkema                  18 jaar

1865             lichtmatroos op de kof “Grietje Huisman”, kapt. Minne E.Kuipers                  20 jaar

1866             lichtmatroos op de galjoot “Broedertrouw”, kapt. Derk P.Vos                          20 jaar

1867            matroos op de kof “Elisabeth”, kapt. Minne Kuipers                                           22 jaar

1867            stuurman op de kof “De Hoop”, kapt. Jan Boompaal                                         22 jaar

1868-1869  stuurman op de kof “Elisabeth”, kapt. Bontko Gosselaar                                   22-23 jaar

1869             matroos op de schoener “Amicitia”, kapt. Eertwijn H. de Groot                       23 jaar

1872             stuurman op de kof “Elisabeth”, kapt. Bontko Gosselaar                                   26 jaar

1873-1874  stuurman op de brik “Johanna Margrietha”, kapt. Remmelt Gosselaar            27-28 jaar

1876-1878  kapitein op de kof “Geessien de Witt”                                                                    30-32 jaar

1879             kapitein op de kof “Alyda Antonia”                                                                       34 jaar

1882-1886  kapitein op de brik “Moree”                                                                                     36-40 jaar

1887            kapitein op de schoener “Auburn”                                                                          41 jaar

1887             kapitein op de bark “Vereeniging”                                                                           41 jaar

1888-1893  kapitein op de schoener “Nijverheid”                                                                     42-48 jaar

Remko heeft, net als zijn broer Freerk, in zijn jonge jaren bij zijn vader Berend Balkema gevaren.

 

Overige bijzonderheden

Derk Brouwer monsterde op 19 december 1891 als 2e stuurman aan voor een reis van Delfzijl naar Engeland en vandaar naar Santos in Brazilië onder kapitein N.Arkema (zie aldaar). Van deze reis deed hij uitgebreid verslag in zijn “Herinneringen”. De definitieve afvaart was vanuit Rotterdam op 25 december 1891 met een lading turfstrooisel. Aan boord was o.a. de opperstuurman H.Post, die hij eerder als kapitein had meegemaakt (zie bij H.Post). De bemanning kreeg pas in Cardiff (waar kolen werden geladen) te horen dat er vandaar naar Santos in Brazilië zou worden gevaren. Deze plaats had in die tijd een uiterst slechte naam vanwege de gele koorts. Diverse matrozen probeerden van hun contract af te komen, maar zonder succes. Kapitein Arkema verliet in Cardiff het schip met als reden dat hij sluismeester op de Zoutkamper sluis zou gaan worden. Dit bleek later een smoesje om het gevaarlijke Santos te ontlopen. Hij werd opgevolgd door kapitein Balkema. Na en voorspoedige reis werd na 57 dagen Santos bereikt en al spoedig bleek dat de geruchten over de gezondheidstoestand van deze stad absoluut niet overdreven waren. De haven lag vol met schepen “waarvan de geheele bemanning was uitgestorven en verschillende die al de helft en meer hadden verloren”. Ook geschiedde het lossen van kolen vanwege personeelsgebrek aan de wal uiterst langzaam. Tenslotte bleek de stad zeer onveilig vanwege corrupte poltiemensen. Brouwer probeerde zijn broer op te sporen, die als matroos aan boord was van de bark “Esempio” onder kapitein B.Ohlsen. De broer bleek al aan de gele koorts te zijn bezweken. Brouwer is tenslotte met nog enkele andere matrozen overgestapt op de Noorse bark “Elma” onder kapitein G.A.Haoversen om terug naar Europa te varen. “Ik was nog maar 3 dagen op de Noorman aan boord, toen ik des morgens van onze heer De Wit hoorde, dat ze onze oude Kapitein Balkema ook des morgens al naar het ziekenhuis hadden gebracht, en die zelfde dag des middags was hij al overleden” (op 06 juni 1892). De “Heveskes I” kwam toen onder gezag van opperstuurman H.Post die echter op de terugreis naar Nederland overleed.

Remko Balkema was bij zijn overlijden 46 jaar, wonende te Farmsum, gemeente Delfzijl, echtgenoot van Gertruida Antina Pronk, zoon van Berend Engels Balkema, overleden, en van Jacobtje Remkes Wildeboer, zonder beroep en wonende te Farmsum (Overlijdensakte Delfzijl 29 maart 1893, nr.27)048.

In een boekje/brochure “Ontzettende Zeereis met de “Heveskes I”, uitgave bij Boekhandel-Drukkerij K.Harmanny te Delfzijl  (geen datering) wordt door de timmerman R.W.Bouwman uit Termunterzijl verslag gedaan van de reis naar o.a. Brazilië-Santos. Hij schrijft o.a.:

De reis begon onder kapitein N.Arkema, die in Cardiff afmonsterde (zie bij Arkema). Hij werd vervangen door kapitein Balkema uit Delfzijl. Liggend in Cardiff, geladen met kolen voor Santos in Brazilië, wordt op 23 februari 1892 het anker gelicht. Vanwege de weersomstandigheden keert men terug en probeert het opnieuw op 01 maart 1892. “Na ruim vijftig dagen te hebben gevaren wordt aan de horizont de kust van Zuid-Amerika zichtbaar”. Op 27 april 1892 wordt het schip naar de rede van Santos gesleept. Vanwege de heersende gele koorts zijn er te kort arbeidskrachten om het schip te lossen en men moet wachten. Op diverse andere schepen op de rede is al een deel van de bemanning aan de koorts bezweken. “Het duurt niet lang of de gevreesde ziekte heerscht ook aan boord van de “Heveskes I”. Een deel van de bemanning gaat over naar een Noors schip waarvan de gehele bemanning was gestorven. “Aan boord van de “Heveskes I” zijn nu maar 5 meer van de bemanning over.” Ook de kapitein wordt ziek en op 06 juni 1892 “bezwijkt hij reeds en wordt ook zijn graf hier in den vreemde gedolven.”. De stuurman Post neemt het gezag over en vraagt de redeer om orders. Die geeft opdracht tegen iedere prijs te lossen  en op 23 augustus 1892 vertrekt men naar zee met als bestemming Kingston op Jamaica. ´Ongeveer een week is men in zee als kapotein Post ongesteld wordt.” Hij sterft kort daarna. krijgt een zeemansbegrafenis en is het schip zonder een gekwalificeerde nauticus. Men probeert contact te krijgen met passerende schepen om hulp. Het gelukt om van een passerend Engels schip de 2de stuurman, de Belg C.Scheppings aan boord te krijgen die het schip naar Jamaica brengt waar het op 31 oktober 1892 te Kingston aankomt. Na overleg met de reder komt de nieuwe kapitein Stukje uit Delfzijl aan boord.

Een brochure” Beschrijving van eene Zeereis met hindernissen ondervonden en verteld door R.W.Bouman en beschreven door H.E.Fröling” Delfzijl SCHMIDT & SINIA, 1892, 13 pp. geeft een vrijwel overeenkomstig verhaal van deze zeereis.

 

Provinciale Groninger Courant 04 januari 1892¹¹⁴

Advertentie. Uit de hand te koop de onderstaande, best onderhouden, onder Nederlandse vlag varende zeilschepen met een complete inventaris:

1. Het driemast schoenerschip NIJVERHEID, groot 457 register ton, gebouwd in 1867,

klasse B 1, Nederlandsche Vereeniging van Assuradeuren, laatst gevoerd door kapt. R. Balkema.

 

NRC 24 februari 1892¹¹⁴

Rotterdam, 23 februari, Volgens telegrafisch bericht is het Nederlandse schip HEVESKES, kapt. Balkema, te Cardiff uit zee teruggekomen met verlies van ankers en 45 vadem ketting. (Het schip HEVESKES was 18 februari te Cardiff zeilklaar voor Santos).

 

Provinciale Groninger Courant 09 november 1892¹¹⁴

Heveskes, 5 november. Volgens ontvangen telegram is het Nederlandse barkschip HEVESKES van Santos te Jamaica aangekomen met verlies van de kapitein. (R.Balkema). Op deze bodem is als gezagvoerder benoemd A. Stukje van Delfzijl, die reeds heden naar Jamaica vertrokken is.

 

Provinciale Groninger Courant 05 december 1892¹¹⁴

Rotterdam, 2 december. Voor enige tijd hebben wij gemeld dat het Nederlandse barkschip HEVESKES, in ballast van Santos naar Jamaica, toen de kapitein overleden was en niemand iets van de zeevaartkunde verstond, bij het eilandje Fernando de hulp van een Engelse stoomboot vroeg, en deze de vierde stuurman overzette, die het schip behouden Jamaica binnenbracht. Betreffende deze zaak vermeldt men thans het volgende.

Na aankomst van de HEVESKES te Santos zijn enige manschappen aan de gele koorts overleden en uit vrees voor die ziekte 6 à 8 manschappen, waaronder ook de tweede stuurman, afgemonsterd. Zeer kort daarna overleed kapitein Balkema, die toen opgevolgd werd door eerste stuurman Post. Behalve deze bleef nog een der schepelingen in leven en werden andere schepelingen aangenomen, van welke ook nog enige in het hospitaal werden opgenomen, terwijl tot overmaat van ramp de aangenomen eerste stuurman in het ruim viel, waardoor ook hij naar het hospitaal vervoerd werd. Uit gevoerde correspondentie blijkt dat er iemand zich als tweede stuurman verhuurd heeft, die, toen de kapitein overleden was en er geen eerste stuurman was omdat hij niet met het schip meekon en dus achtergebleven was, aan boord blijken gaf dat hem de kennis der stuurmanskunst ontbrak. Toen werd de hulp van het eerste de beste ingeroepen. Kapitein Stukje is direct nadat bekend was hoe de toestand was, van Delfzijl naar Jamaica vertrokken, 25 november daar gearriveerd, en heeft het gezag van genoemd schip op zich genomen.